Περί ιδεολογίας: «δίνεται το κατάλληλο έναυσμα να τροφοδοτήσουμε παραπάνω τη σκέψη και τη δράση μας προχωρώντας στη μελλοντική έκδοση ενός μανιφέστου των θέσεων και των αξιών μας πάνω στο ρεύμα του μηδενισμού, του άναρχο-ατομικισμού και του επαναστατικού τερορρισμού που εκφράζουμε»
Περί σκοπού: «Σκοπός μας είναι να οργανώσουμε τον επαναστατικό μιλιταρισμό»
Περί τακτικής: «θα χρησιμοποιούν (αλλά δε θα στρέφονται εχθρικά) τις συντεχνιακές πορείες ως δούρειο ίππο επαναστατικών εξορμήσεων»
Τα παραπάνω αποσπάσματα προέρχονται από ανακοίνωση της «Συνωμοσίας Πυρήνων της Φωτιάς», που δημοσιεύτηκε λίγες μέρες μετά τη διαδήλωση της 5ης Μαΐου, ένα κείμενο με γενικότερα στοιχεία ιδεολογικής τοποθέτησης, που αποσκοπούσε κατά κάποιον τρόπο στο «άνοιγμα δημόσιου διαλόγου» με άλλες οργανώσεις και άτομα.
Μηδενισμός, ατομικισμός, μιλιταρισμός: τρεις έννοιες που θα μπορούσε κανείς να ακούσει σαν κριτική προς τον συγκεκριμένο τρόπο σκέψης και δράσης από τον χώρο της κινηματικής αριστεράς, είναι εντυπωσιακό ότι γίνονται αποδεκτές, προβάλλονται και ιδιοποιούνται ως στοιχεία ταυτότητας και αυτοπροσδιορισμού από την ίδια την οργάνωση.
Η δολοφονία στενού συνεργάτη του Υπουργού «Προστασίας του Πολίτη» φαίνεται να προέρχεται από ομάδα τύπου «Επαναστατικού Αγώνα» ή «Σέχτας Επαναστατών», οργανώσεις δηλαδή που εντάσσουν τη στοχευμένη απόπειρα εκτέλεσης στο πεδίο δράσης τους, σε αντίθεση π.χ. με τους «Πυρήνες», οι οποίοι περιορίζονται στη συμβολική –αλλά όχι και ακίνδυνη– τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών με προειδοποιητικά τηλεφωνήματα. Οι συγκεκριμένοι τρεις όροι, ωστόσο, υψωμένοι μάλιστα στη νιοστή, μπορούν να περιγράψουν εξίσου καλά τα χαρακτηριστικά των δραστών.
Πως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κατέστρεψε την Τζαμάικα
Τριάντα χρόνια πριν, οι ΗΠΑ και το ΔΝΤ προχώρησαν στην αποσταθεροποίηση της ριζοσπαστικής κυβέρνησης της Τζαμάικας με καταστροφικές επιπτώσεις για τον πληθυσμό της.
Άρθρο της Abbie Bakan (δημοσιεύτηκε στον Socialist Worker στις 14 Ιουλίου 2007)
Όταν ο Michael Manley και το PNP (Λαϊκό Εθνικό Κόμμα) εκλέχτηκαν στην Τζαμάικα για μια δεύτερη θητεία τον Δεκέμβρη του 1976, όσοι μάχονταν τον ιμπεριαλισμό και τον ρατσισμό αναθάρρησαν. Ήταν δείγμα του ότι η χώρα στήριζε την άρνησή του να συμφωνήσει στους καταπιεστικούς όρους που απαιτούσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. «Δεν είμαστε για πούλημα» ανακοίνωσε σε ένα ενθουσιώδες κοινό των 35.000 στο Εθνικό Στάδιο της πρωτεύουσας Κίνγκστον.
Εκείνη την εποχή, ο Manley αναγνωριζόταν ως «ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς στον Τρίτο Κόσμο», σύμφωνα με τον μελετητή της Καραϊβικής Fitzroy Ambursley. Αποτελούσε μια περίπτωση δοκιμασίας, τόσο για το ΔΝΤ όσο και για το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα. Το προτεινόμενο πρόγραμμα δομικών αλλαγών του ΔΝΤ για την Τζαμάικα επρόκειτο να αποτελέσει το μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού και των διαπραγματεύσεων του εθνικού χρέους σε όλο τον Τρίτο Κόσμο. Η ιστορία της ανόδου και της παραίτησης του Manley στη μάχη του με το ΔΝΤ είναι εξαιρετικά διδακτική για τα σημερινά κινήματα κατά της παγκοσμιοποίησης.
Η Τζαμάικα είναι ένα μικρό νησί της Καραϊβικής, πατρίδα του Bob Marley, της ρέγκε μουσικής και γενέτειρα του πρωτοπόρου ηγέτη του μαύρου εθνικισμού Marcus Garvey. Από την εποχή που ο Χριστόφορος Κολόμβος έφτασε στις ακτές τους, πιστεύοντας λανθασμένα ότι πρόκειται για την Ινδία, περισσότερα από 500 χρόνια πριν, τα νησιά της Καραϊβικής έχουν αποτελέσει αντικείμενο αποικιοκρατικής κατοχής και εκμετάλλευσης.
Ο Michael Manley ήταν σύμβολο αντίστασης όχι μόνο στην Τζαμάικα, αλλά και διεθνώς. Ανέλαβε την εξουσία πρώτη φορά στις εκλογές του 1972. Στα πρώτα χρόνια άσκησης της εξουσίας από τον Manley, έλαβε χώρα ένας αριθμός από σημαντικές προοδευτικές μεταρρυθμίσεις για τον πληθυσμό. Έγινε άρση της έως τότε ισχύουσας απαγόρευσης σε μαρξιστική λογοτεχνία και βιβλία του κινήματος της Μαύρης Δύναμης. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση έγινε προσβάσιμη δωρεάν και ξεκίνησε μια μερική πολιτική αναδιανομής της γης.
Προκλήσεις
Οι εταιρείες ηλεκτρισμού, τηλεφωνίας και λεωφορείων που βρίσκονταν υπό ξένο έλεγχο, εθνικοποιήθηκαν. Τον Ιανουάριο του 1974, η κυβέρνηση του Manley ανακοίνωσε ένα σχέδιο αλλαγής του συστήματος των φοροαπαλλαγών που ίσχυαν για τις αμερικάνικες και καναδικές εταιρείες βωξίτη, που είχαν τη βάση τους στην Τζαμάικα. Οι εταιρίες αυτές εξόρυσσαν αλουμίνιο για την πολεμική βιομηχανία. Το PNP ακύρωσε τις προηγούμενες συμφωνίες και επέβαλλε έναν ειδικό φόρο για κάθε μορφή βωξίτη που εξορυσσόταν ή επεξεργαζόταν στην Τζαμάικα. Η ρύθμιση αυτή προκάλεσε την ισχυρή οργή των ΗΠΑ και άλλων κυρίαρχων τάξεων. Μια μαζική –και τώρα πια σαφώς τεκμηριωμένη– καμπάνια αποσταθεροποίησης ακολούθησε.
Η επεξεργασία αλουμινίου και βωξίτη μεταφέρθηκε σε άλλους προορισμούς. Ο φόρος χαρακτηρίστηκε παράνομος και αμφισβητήθηκε από της εταιρείες βωξίτη, που προσέφυγαν στο διεθνές κέντρο της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη ρύθμιση των επενδυτικών διαφωνιών. Τοπικές επιχειρήσεις που είχαν συμπορευτεί με τον Manley κατά την εθνικοποίηση των ξένων εταιρειών, τώρα υποχώρησαν και συμμάχησαν με τους διεθνείς εταίρους τους.
Απολύσεις και διαρκείς αυξήσεις τιμών ξεκίνησαν έναν πληθωριστικό κύκλο που έσβησε τις προηγηθείσες αυξήσεις μισθών. Η εισροή ξένου κεφαλαίου καταποντίστηκε και η CIA εμπλέχτηκε στην υπόθαλψη τοπικών πολιτικών ανταγωνισμών. Μια εκστρατεία τρόμου εξαπολύθηκε καθώς νεαρά μέλη του JLP (Εργατικό Κόμμα της Τζαμάικας) έβρισκαν εύκολη πρόσβαση στα όπλα σε ανταλλαγές μαριχουάνας-για-πιστόλια.
Κυρώσεις
Αρχικά ο Manley επιχείρησε να κρατήσει μια σταθερή πορεία. Παρακινούμενος από τη λαϊκή υποστήριξη που διέθετε ανάμεσα στην εργατική τάξη του νησιού και τους αγρότες, ο ριζοσπάστης πρωθυπουργός αντιστάθηκε στους όρους ενός μεταρρυθμιστικού πακέτου του ΔΝΤ.
Τον Δεκέμβρη του 1976 ο Manley επανεξελέγη με μεγάλη διαφορά, κερδίζοντας 47 από τις 60 θέσεις στο κοινοβούλιο. Όμως, μετά την απόρριψη της συμφωνίας με τους όρους του ΔΝΤ, η οικονομία καταπνίγηκε από κυρώσεις, ενώ μια καμπάνια στα μέσα ενημέρωσης προκάλεσε ένα κύμα φόβου σε πιθανούς τουρίστες. Οι απολύσεις αυξήθηκαν, τα επιτόκια εκτοξεύθηκαν και οι προμήθειες σε όλα τα αγαθά –από το σαπούνι μέχρι τα ψάρια σε κονσέρβα– βρίσκονταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Αυτό ήταν το όριο των κοινωνικών δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Ο Manley σύντομα θα αποδεικνυόταν ένας αναξιόπιστος σύμμαχος των φτωχών και των εργατικών στρωμάτων, ενώ δε θα υπήρχε επαρκής ανεξάρτητη οργάνωση ανάμεσα στις εργατικές μάζες της Τζαμάικας για να δραστηριοποιηθούν σε μια δική τους πορεία, όταν ξεκίνησε η υποχώρηση.
Το 1977 ο Manley ανακοίνωσε το «Σχέδιο του Λαού» για την οικονομική και πολιτική μεταρρύθμιση. Παρά τη ριζοσπαστική ρητορεία, από τον Μάιο του ίδιου έτους η Τζαμάικα είχε αποδεχθεί μια «εφεδρική συμφωνία» του ΔΝΤ αξίας 38 εκατομμυρίων λιρών για να επαναφέρει μια ισορροπία στην κρίση πληρωμών.
Το ΔΝΤ επανεγκατέστησε μια γραμμή πίστωσης, με πολλές παράλληλες δεσμεύσεις. Το δάνειο προϋπέθετε την επίθεση στο επίπεδο διαβίωσης του πληθυσμού. Οι φτωχότεροι χτυπήθηκαν περισσότερο με δραματικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες ως κυρίαρχη πλευρά των οικονομικών προγραμμάτων.
Καθώς η Τζαμάικα περνούσε από διάφορα «τεστ» του ΔΝΤ, επαναλαμβανόμενες αποτυχίες οδηγούσαν σε όλο και περισσότερες ρυθμίσεις των εγχώριων οικονομικών προγραμμάτων του νησιού. Σύγχυση και απελπισία εξαπλώθηκε ανάμεσα στον πληθυσμό της Τζαμάικας, ιδιαίτερα στους νέους, μαθητές και φοιτητές, καθώς και στα φτωχότερα στρώματα των εργατών και των αγροτών. Η πολιτική βία και η άνοδος της μαύρης αγοράς γιγαντώθηκαν.
Στις εκλογές του 1980, το JLP υπό την ηγεσία του Edward Seaga επανήλθε στη εξουσία με τη μεγαλύτερη διαφορά στην ιστορία του: 52 έδρες έναντι 8 για το PNP. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, οι επαναστάσεις στη Γρενάδα και τη Νικαράγουα έδειξαν ότι αναπτυσσόταν μια τάση αντίθεσης στο αμερικάνικο μοντέλο κυριαρχίας των αγορών στην περιοχή. Όμως τώρα η Τζαμάικα είχε θέσει το μοτίβο της μετακίνησης μέχρι ενός σημείου στην αντιπαράθεση με το ασφυκτικό αγκάλιασμα των ιμπεριαλιστικών αγορών και την υποχώρηση να ακολουθεί κατόπιν. Η κυβέρνηση του JLP και του Seaga χαιρετίστηκε από τις ΗΠΑ ως το νέο μοντέλο των καιρών. Αυτό έδωσε αυτοπεποίθηση σε ηγεσίες όπως αυτές του Ronald Reagan και της Margaret Thatcher και προανήγγειλε την άνοδο του νεοφιλελευθερισμού.
Στο τέλος της οκταετίας του «δημοκρατικού σοσιαλισμού» του Manley, το μέσο εισόδημα στην Τζαμάικα ήταν 25% χαμηλότερο και το κόστος ζωής 320% υψηλότερο. Όπως πολλές σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις πριν και μετά από αυτήν, οι ρεφορμιστικές πολιτικές του Manley αποδείχτηκαν ανίκανες να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις ώστε να βάλουν φραγμό στη δύναμη του παγκόσμιου κεφαλαίου.
Μέχρι το τέλος της θητείας του Seaga, η Τζαμάικα είχε ξεπληρώσει ένα σύνολο 443 εκατομμυρίων λιρών στους ξένους δανειστές της, συμπεριλαμβανομένων και 176 εκατομμυρίων στο ΔΝΤ. Το εξωτερικό χρέος της Τζαμάικας είχε ανέλθει σε περισσότερα από 2,2 δισεκατομμύρια λίρες, ανάμεσα στα αναλογικά μεγαλύτερα στον κόσμο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο Manley επέστρεψε ως πρωθυπουργός στην ηγεσία μιας νέας κυβέρνησης του PNP το 1989.
Φτώχεια
Είχε εγκαταλείψει την αριστερή ρητορική της προηγούμενης κυβέρνησής του. Αντίθετα, οι αγορές αντιμετωπίζονταν ως το νικητήριο μοντέλο προς εφαρμογή. Ωστόσο, ακόμη και με τους όρους που τέθηκαν από το ΔΝΤ, η Τζαμάικα είχε ξεκάθαρα αποτύχει να φτάσει τους αναμενόμενους στόχους ανάπτυξης. Αντί για οικονομική άνθηση, η Τζαμάικα υπέμεινε επιπλέον δεκαετίες αβάσταχτης φτώχειας. Σήμερα, ακόμη και οι ίδιοι οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ αρχίζουν να αναγνωρίζουν το πρόβλημα.
Σε ένα έγγραφο εργασίας του ΔΝΤ το 2006 με τίτλο «Δημόσιο Χρέος και Παραγωγικότητα: η Δύσκολη Αναζήτηση της Ανάπτυξης στην Τζαμάικα», ο συγγραφέας Rodolphe Blavy προβληματίζεται με τον διαφαινόμενο «γρίφο» των χαμηλών δεικτών ανάπτυξης της Τζαμάικας. Καταλήγει πως πιθανότατα το ογκώδες χρέος είναι πολύ πιθανό να έχει παίξει κάποιο ρόλο σε αυτό, παρατηρώντας ότι η Τζαμάικα «συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πιο χρεωμένες χώρες του κόσμου».
Σήμερα βρισκόμαστε σε μια νέα περίοδο ριζοσπαστικών αλλαγών στον Παγκόσμιο Νότο. Υπάρχουν σίγουρα αρκετές ομοιότητες ανάμεσα στην πολιτική του Hugo Chavez και στην πρώτη κυβέρνηση του Manley. Υπάρχουν όμως και διαφορές. Η Βενεζουέλα διαθέτει πολύ περισσότερες πλουτοπαραγωγικές πηγές από ό,τι η Τζαμάικα. Οι ΗΠΑ είναι ένας πολύ λιγότερο ισχυρός παίκτης σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους στην παγκόσμια οικονομία σε σύγκριση με 30 χρόνια πριν. Και εφόσον υπάρξει ένα ισχυρό, ανεξάρτητο κίνημα εργατών και φτωχών, οι δυνάμεις της αντίστασης μπορεί να έχουν μια πολύ καλύτερη τύχη να διατηρήσουν την πορεία αυτή.
Η ιστορία της μάχης της Τζαμάικας με το ΔΝΤ κάνει ξεκάθαρο ότι ο κλοιός του ιμπεριαλισμού πρέπει να αντιμετωπιστεί και να αντικατασταθεί με ένα άλλο σύστημα βασισμένο σε πολύ διαφορετικές προτεραιότητες. Και θα είναι οι εργατικές τάξεις και οι φτωχοί, όχι οι ηγεσίες των πολυεθνικών, εκείνοι που θα τις θέσουν.
Η Τζαμάικα αποκαλύπτεται, του Linton Kwesi Johnson (Guardian, 28 Φεβρουαρίου 2003)
«Το ζήτημα είναι να κάνουμε την παγκοσμιοποίηση να δουλεύει για όλους. Δεν μπορεί να υπάρξει ένα καλό μέλλον για τους πλούσιους, αν δεν υπάρχει η προσδοκία ενός καλύτερου μέλλοντός για τους φτωχούς.» Αυτή η κυνική και με τόση ευκολία διατυπωμένη δήλωση του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Horst Köhler, αποκαλύπτεται έξοχα ως προς το κοινότοπο του περιεχομένου της στο εξαιρετικό ντοκιμαντέρ της Stephanie Black, «Ζωή και Χρέος». Η ταινία της Black είναι εντυπωσιακά αποκαλυπτική στην εξέταση του τρόπου με τον οποίο οι πολιτικές του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, όπως καθορίζονται από τις χώρες του G7, υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ, επηρεάζουν τις φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες.
Το «Ζωή και Χρέος» επικεντρώνεται στην Τζαμάικα ως ένα τυπικό παράδειγμα μιας μικρής αναπτυσσόμενης χώρας που δέχεται το φάρμακο του ΔΝΤ. (…)
Οι συνεχείς οικονομικές κρίσεις στη Τζαμάικα, η υψηλή ανεργία, η ανομία και η κοινωνική αναταραχή πρέπει να ιδωθούν στο φόντο των πολιτικών του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που κυβερνήσεις τόσο της δεξιάς όσο και της αριστεράς αναγκάζονται να ακολουθήσουν για περισσότερο από δύο δεκαετίες. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει πολύ ζωντανά τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι πολιτικές έχουν αντίκτυπο σε εργαζόμενους, μικρές επιχειρήσεις, αγρότες και την κοινωνία της Τζαμάικας γενικότερα. (…)
Στο «Ζωή και Χρέος», βλέπουμε την Τζαμάικα μέσα από τα μάτια του τουρίστα. Ταυτόχρονα, βλέπουμε κι εκείνα με τα οποία ένας τουρίστας σπάνια έρχεται σε επαφή: κάτοικοι των παραγκουπόλεων παρακολουθούν τους εαυτούς τους σε δελτία ειδήσεων που δείχνουν ταραχές, πολιτική βία και εργατικές κινητοποιήσεις. (…)
Γυναίκες που δουλεύουν σε κάτεργα χωρίς ωράρια και δασμούς, αποκαλούμενα «ελεύθερες ζώνες», μιλάνε για τον αγώνα της επιβίωσης τους με εβδομαδιαίους μισθούς των 30 δολαρίων.
Εκείνο που δείχνει η ταινία της Black είναι η εντυπωσιακή αποτυχία της «θεραπείας» του ΔΝΤ. Μετά τις δομικές μεταρρυθμίσεις, τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, την κατάργηση των δασμών στις εισαγωγές, τις ιδιωτικοποιήσεις και τις υποτιμήσεις, η Τζαμάικα ακόμη βασανίζεται από οικονομική κρίση. Σχέδια ανάπτυξης έχουν εγκαταλειφτεί, καθώς το όραμα της ανεξαρτησίας υποχωρεί. Το «Ζωή και Χρέος» είναι ένα πολύ ισχυρό εφόδιο στο οπλοστάσιο του παγκόσμιου κινήματος για μια πολύ πιο δίκαιη οικονομική τάξη.
Ολόκληρο το άρθρο του Linton Kwesi Johnson στον Guardian, εδώ.
Με τη μουσική να αποτελεί τον βασικότερο λόγο για τον οποίο έχει αποκτήσει φήμη η Τζαμάικα σε ολόκληρο τον κόσμο και με τους ίδιους τους τραγουδιστές να θίγουν σε τακτική βάση ζητήματα πολιτικής και κοινωνικής δικαιοσύνης, θα ήταν παράλογο να μην έχουν γραφτεί κάμποσα κομμάτια σχετικά με το χρέος, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τις επιπτώσεις στη ζωή τους. Παρακάτω επιλέγονται τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Mykal Rose: "Wall Street"
Ευρύτερα γνωστός ως βασικός τραγουδιστής του militant reggae σχήματος των Black Uhuru μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, ο Michael Rose μετά από ένα διάστημα αγρανάπαυσης επανήλθε λίγα χρόνια αργότερα σε σόλο πορεία ηχογραφώντας δεκάδες τραγούδια σε ετήσια βάση για μια σειρά από παραγωγούς. Σε ένα όχι ιδιαίτερα γνωστό single, κυκλοφορημένο το 2003, κάνει λόγο για την εκμετάλλευση του μαύρου πληθυσμού της Τζαμάικας από αμερικανούς τραπεζίτες καταλήγοντας στο ρεφρέν: “Wall Street want it all / And the IMF, a big time rip-off”
Mutabaruka: "Life and Debt"
Ο πιο αναγνωρίσιμος dub poet στην Τζαμάικα αναλαμβάνει να συνοψίσει τα συμπεράσματα από την ομώνυμη ταινία της Stephanie Black δηλώνοντας σε χαρακτηριστικά patois: “Borrowin money fi lend / Capitalism a nuh wi fren”
Lee 'Scratch' Perry: "S.D.I."
Εναρκτήριο κομμάτι του καλύτερου δίσκου που έβγαλε ο Lee Perry στη δεκαετία του ’80, S.D.I. (δηλαδή Strategic Defense Initiative) ήταν η εξαγγελία της πρωτοβουλίας ανάπτυξης «αντιπυραυλικής ασπίδας» σε Γη και Διάστημα από την κυβέρνηση Reagan, κίνηση που πέρα από τη μάλλον έωλη επιστημονική της βάση, έδωσε νέα ώθηση στην κούρσα των εξοπλισμών και χαρακτηρίστηκε γρήγορα «Πόλεμος των Άστρων». Το γεγονός αυτό δίνει την ευκαιρία στον Perry να καταφερθεί ενάντια σε πληθώρα οργανισμών, εταιρειών, ονομάτων και άλλων αρκτικόλεξων όπως το ΔΝΤ, η CIA, το FBI, η ITT, η ΕΣΣΔ, διάφορες τράπεζες, αλλά κι η Margaret Thatcher μεταξύ άλλων.
****************************
+bonus
Ο Linton Kwesi Johnson αποτελεί εμβληματική μορφή στην τζαμαϊκανική κουλτούρα, ως ένας από τους γνωστότερους εκπροσώπους της παροικίας της στην Αγγλία. Μέλος του βρετανικού τμήματος των Μαύρων Πανθήρων από σχολική ηλικία, με την πρωτοποριακή απαγγελία στίχων πάνω σε reggae ρυθμό (τη λεγόμενη dub poetry) διακρίθηκε σαν ένας από τους σημαντικότερους εκφραστές της κοινωνικοπολιτικής κριτικής στην ταραγμένη περίοδο των δεκαετιών του ’70 και του ’80. Πρόσφατα αναρτήθηκε στο youtube βίντεο από μια σύντομη συνέντευξη του –μαζί με τον σταθερό συνεργάτη του Dennis Bovell– στην ΕΤ2 το 1987, όταν είχαν επισκεφτεί την Ελλάδα για συναυλία, σε ένα εξαιρετικά σπάνιο ντοκουμέντο εκείνης της εποχής:
Η πιο «πονηρή» ερμηνεία –περισσότερο κι από την αδέξια επίσημη ισραηλινή προπαγάνδα– από όσες εμφανίστηκαν σχετικά με τη δολοφονική επιδρομή στα πλοία της αποστολής προς τη Γάζα είναι εκείνη που διατυπώνει με ύφος τάχα αποστασιοποιημένης γνώσης και φιλανθρωπικής συγκατάβασης ότι οι συμμετέχοντες δεν ήταν παρά «αφελή πιόνια παρασυρμένα από τον ιδεαλισμό τους για την εξυπηρέτηση ιδιοτελών γεωπολιτικών σχεδίων πίσω από την πλάτη τους». Λες και η μαζική σφαγή ήταν κάτι απολύτως προβλέψιμο, όπως και η εθνικότητα των νεκρών. Λες και δεν ήταν σκοπός της αποστολής να καταγγείλει στην πράξη τον αποκλεισμό της Γάζας, προσπαθώντας έτσι να στρέψει προς τα εκεί το βλέμμα της κοινής γνώμης, αλλά και να ευαισθητοποιήσει τους πολιτικούς φορείς των χωρών της «διεθνούς κοινότητας». Όχι, όλα αυτά συνέβησαν, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη θεωρία, ως προσχεδιασμένα πολιτικά παιχνίδια της Τουρκίας, που επεδίωξε συνειδητά ένα τόσο υψηλό επίπεδο όξυνσης των σχέσεών της με το Ισραήλ. Ξυπνητζίδικες υστερόβουλες πολιτικές αναλύσεις, που διατυπώνονται εκ των υστέρων, με την ίδια άνεση με την οποία λίγες μέρες πριν, προσπερνούσαν εύκολα την υπόθεση βαφτίζοντας την απλά «επαναστατικό τουρισμό».
***************
Στην πορεία της Δευτέρας έξω από την ισραηλινή πρεσβεία, εκατοντάδες άτομα κινδύνεψαν είτε να ποδοπατηθούν, αν επικρατούσε ο πανικός, είτε να πάθουν ασφυξία, όταν τα ΜΑΤ αποφάσισαν να διαλύσουν τη συγκέντρωση πετώντας χημικά δίπλα ακριβώς από τους διαδηλωτές, που είχαν μόνο έναν στενό διάδρομο διαφυγής πίσω τους. Μπορεί οι καταγγελίες για την αστυνομική αυθαιρεσία να έχουν γίνει πια κάτι τόσο συνηθισμένο ώστε σχεδόν τίποτε να μην προκαλεί έκπληξη, η συγκεκριμένη όμως αίσθηση της ψεκασμένης κατσαρίδας, για το διάστημα που στριμωγμένοι ο ένας πάνω στον άλλο αναγκαζόμασταν να οπισθοχωρούμε σημειωτόν, με αρκετούς να κάνουν εμετό, είναι κάτι που δυσκολεύεσαι να ξεχάσεις για καιρό.
***************
Στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς, ο Α. μιλάει για τον γείτονά του τον κύριο Κ., που έρχεται τακτικά για εφημερίδες και μικροψώνια. «Δεν μπορώ να κοιμηθώ από προχθές το βράδυ με αυτά που είδα», του είπε την τελευταία φορά που πέρασε. Ο κύριος Κ. είναι συνταξιούχος σε μεγάλη ηλικία. Στο καρπό του ενός χεριού του έχει εδώ και 70 χρόνια σημειωμένο έναν αριθμό. Ως πότε οι αναίσθητοι θα κουβαλούν μόνο το θράσος τους και οι άγιοι όλες τις ενοχές;
The Slits started where Alternative TV and The Pop Group ended up - total chaos. Other punk bands talked about not being able to play, but were secretly competent. Genuinely inept, The Slits really sounded cacophonous, with only the faintest subliminal skank indicating their punky-reggae intentions. Some people reckon the 'true' Slits is this early naïve sound of girls struggling with their instruments and vocal chords, impelled forward by sheer glee and gall. Personally, I think The Slits got better when they, ah, got better - picking up some rudimentary instrumental skills and establishing a firmer rhythmic foundation (something helped when original drummer Palmolive, unable to provide the reggae-inflected groove the rest of the band wanted, moved on and was replaced by a guy who called himself Budgie). The Slits also established a studio relationship with Dennis Bovell, who helped them transform their rampaging racket into a more shapely disorder.
The Slits were a feral girl gang. Aged just fifteen in 1977, singer Ari Up recalls being 'wild and crazy, like an animal let loose - but an innocent little girl with it, too'. From her striking image (tangled dreadlocks, knickers worn on the outside of her clothes) to her seemingly pre-social antics, Ari inspired fear and fascination in equal measure. On one infamous occasion, she urinated onstage. 'It wasn't to shock anyone,' she insists. 'I needed to pee, there wasn't a toilet near, so I pissed onstage - on the side, but everyone in the audience saw it. I just didn't care.'
Ari's background was German and wealthy, but her heiress mother Nora was a bohemian and rock scenester. The family home served as open house for all kinds of stars, from Yes singer Jon Anderson to Joe Strummer. The Slits' guitarist Viv Albertine also came from a genteel background and went to art school, where she met The Clash's Mick Jones. Blonde, charismatic and trailing a host of male punk admirers, Albertine shared a squat with Keith Levene and played in a short-lived band with him and Sid Vicious called Flowers of Romance. Balefully dark haired and laconic, bassist Tessa Pollitt came from another all-girl punk group who trumped The Slits with a name - The Castrators - worthy of radical feminist Valerie Solanas, founder of the Society for Cutting Up Men. A fan of Solanas's SCUM Manifesto, Malcolm McLaren attempted to manage The Slits, seeing them as the female Pistols. Legend has it his managerial come-on was: 'I want to work with you because you're girls and you play music. I hate music and I hate girls. I thrive on hate.' But instead of thinking up outrageous ideas worthy of Solanas or Sid Vicious, McLaren's masterplan was wildly sexist and degrading. After attacking the rock industry, he wanted to infiltrate the disco movement. At first, he tried to get The Slits to sign to the cheesy German disco label Hansa. Then, when Island moved to sign the band and invited McLaren to make a movie around them, he came up with a screenplay that envisioned The Slits as an all-girl rock band who go to Mexico only to find themselves effectively sold into slavery and ultimately turned into porno-disco stars. The Slits shrewdly extricated themselves from McLaren's grasp, but they did sign to Island and started working on their debut alburn, Cut, with Dennis Bovell in the summer of 1979.
Bovell was an obvious choice. The Slits, especially Ari, were reggae fiends. 'We used to find the blues parties just following the bass,' she says. 'We would be streets away and listen for the vibrations. In 1976-8, there were zero white people. And I was not just the only white girl but the only one with dreads. In fact, I was the first person to have the tree - I had my locks up in a tree-type shape. But I got away with it because I was dancing the hell out of their blues parties. Back then the style of dancing was called "steppers" and I was such a good stepper.' As she developed beyond the basic punk screech into plaintive, reedy singing, her Bavaria-meets-Jamaica accent made her sound like Nico on spliff rather than smack.
Punk diehards sometimes claim that Dennis Bovell dulled The Slits' edges, domesticated them. The band were ambitious, though: they wanted to be pop stars. Island boss Chris Blackwell thought that they had potential in spades and he gave Bovell as much studio time as required. The Slits had so much input that it was more a case of sorting out what should go,' says Bovell, They were just bulging with material and I had the task of sorting it out and saying, "This goes here." it was like an enormous jigsaw puzzle all dumped in your lap.' Cut's songs do often sound like polyrhythmic cogs and jutting mechanical parts cobbled together to form slightly wonky but captivating contraptions. Albertine's itchy-and-scratchy rhythm guitar darts between Pollitt's sinuous basslines and Budgie's clackety clockwork drums. According to Bovell, Albertine 'was no Jimi Hendrixette... She'd do the occasional bit of single-note lead guitar, but mostly she was more like a female Steve Cropper from Booker T and the MGs, doing all these great rhythm things. She was always very conscious of not wanting to play the guitar like a man, but actually trying to create a style of her own.'
Probably the most delightful element in The Slits' sound is the strange geometry of the clashing and overlapping vocals: Albertine and Pollitt weave around Ari's shrill, slightly sour warble. On the opener, 'Instant Hit', the girls form a roundelay of haphazard harmonies that Ari describes as 'a kind of "Frère Jacques" thing'. Albertine's lyrics to 'Instant Hit' depict an unhealthily thin boy who 'don't like himself very much/'cos he has set his self to self-destruct' - a barbed portrait that applied equally to Sid Vicious and Keith Levene, her junkie bandmates in Flowers of Romance. 'So Tough', a frenetic piss-take of macho posturing, gives way to the doleful skank of 'Spend Spend Spend', its sidling bass and brittle-nerved percussion perfectly complementing the lyric's sketch of a shopaholic vainly trying to 'satisfy this empty feeling' with impulse purchases. 'Shoplifting' turns 'Spend Spend Spend' inside out: woman-as-consumerist-dupe becomes petty-thief-as-feminist-rebel. Frantic punk-reggae, the song surges into adrenaline overdrive as Ari, caught red-handed, yells, 'Do a runner!' The song climaxes with a shattering scream that mingles terror, glee and relief at escaping the supermarket detective, a yowl that collapses into the giggled gasp, 'I've pissed in my knickers.'
The fast songs on Cut are exhilarating: 'Shoplifting'; the romance-as-braindeath parody 'Love Und Romance'; and the single, 'Typical Girls', a diatribe against un-Slitty females who 'don't create, don't rebel' and whose heads are addled with women's magazine-induced anxieties about 'spots, fat, unnatural smells'. But the most haunting songs on Cut are the clutch of downtempo, despondent tracks: 'FM', 'Ping Pong Affair', and 'Newtown', which takes its title from the urban centres that sprang up after the Second World War. All these towns started life as an architect's and urban planner's Utopian vision before swiftly degenerating into characterless gridzones of anomie and despair. The song draws a disconcerting parallel between the conformists hooked on cultural tranquillizers such as 'televisiono' and 'footballino', and The Slits' own bohemian peers zonked on illegal narcotics; Albertine's jittery scrape mimics the flesh-crawling ache of cold turkey. Withdrawal of an emotional kind inspired 'Ping Pong Affair' - Ari measuring out the empty post-break-up evenings with masturbation ('Same old thing yeah I know/Everybody does it') and cigarettes. Dub-inflected and desolate, Cut's slow songs impart a sense of atomized individuals numbing their pain with pop culture's illusions; romance junkies and glamourholics adrift in a haze of cheap dreams. Underneath it all you could sense The Slits' yearning for a simpler, natural life. Cut's famous cover photograph of the group as mud-smeared Amazons combined nostalgie de la boue with she-warrior defiance to jab the casual record-shop browser right in the eye. Naked but for loin-cloths and warpaint, The Slits stand proudly bare-breasted, staring out the camera. Behind them you can see the wall of a picturesque cottage, brambles and roses clambering up the side, as if to underline the 'we're no delicate English roses and this is no come-hither look' message. The cottage was Ridge Farm, the studio where Bovell produced Cut. Says Ari, 'We got so into the countryside when we were doing the album, to the point of rolling around in the earth. So we decided to cover ourselves in mud and show that women could be sexy without dressing in a prescribed way. Sexy, in a natural way, and naked, without being pornographic.'
Cut's cover echoes the photo of the Mud People of Papua New Guinea on the front of Y. Like The Slits, The Pop Group pined for a lost wholeness they imagined existed before civilization's debilitating effect. On 'She Is Beyond Good and Evil', Mark Stewart had yowled, 'Western values mean nothing to her.' A tape of African drumming preceded The Pop Group's arrival onstage during the Animal Instincts tour, and via a Melody Maker interview they appealed to their fans to bring drums and whistles, and transform gigs into tribal ceremonies. In an NME feature, Gareth Sager argued that Western civilizations, being 'based on cities', were sick because they were cut off from 'natural cycles', unlike African tribes where repression simply didn't exist. He proposed abolishing conventional education and spending the money helping people to de-indoctrinate themselves. Language itself might be the enemy: 'Words Disobey Me' proposed stripping away layers of conditioning and recovering a pure, naïve speech of the heart. 'Speak the unspoken/First words of a child…/We don't need words/Throw them away', beseeched Stewart.
The Slits shared The Pop Group's naïve idealization of noble savagery and pure instinct, a cult of innocence and intuition that sometimes took on an anti-intellectual tinge. The two groups got 'so close we were like one tribe', says Ari Up. Bruce Smith took over from Budgie as The Slits' drummer, and played both sets when the two groups did a joint tour of Europe. There was even tribal endogamy: Sager went out with Albertine; Sean Oliver (the last of The Pop Group's several bassists) fathered a child with Pollitt; Bruce Smith dated and eventually married Neneh Cherry, a friend of Ari who eventually joined The Slits as stage dancer and backing vocalist. Full merger as a single tribe was formally anointed when the groups founded their own independent label, Y, in 1980, administered by Pop Group manager Dick O'Dell. The Slits had parted company with Island, while The Pop Group severed their links with Radar after learning to their horror about the parent company WEA's links to the Kinney conglomerate, which was involved in arms dealing.
Είναι λογικό να στέκεται κανείς επιφυλακτικά απέναντι στις επανασυνδέσεις παλιών συγκροτημάτων μετά από δεκαετίες απραξίας. Η περίπτωση των Slits μοιάζει να είναι αρκετά αξιοσημείωτη: πρόκειται για το πρώτο βρετανικό γυναικείο punk group, που σχηματίστηκε από τρεις φίλες σε εφηβική ηλικία, κράτησε για κάτι λιγότερο από πέντε χρόνια και διαλύθηκε μετά από δύο δίσκους. Με τον ήχο τους έντονα επηρεασμένο από το funk και τη reggae, ένα πραγματικά ερασιτεχνικό στυλ «δεν ξέρουμε να παίζουμε καλά και δε μας νοιάζει», απέχθεια για συμβατικές αρμονίες και ποπ ευκολίες, βρέθηκαν μαζί με τις σημαντικότερες μορφές του πανκ κινήματος, ανοίγοντας πολλές από τις συναυλίες των Clash, ενώ διέθεταν ταυτόχρονα πραγματικούς δεσμούς αίματος με γκρουπ όπως οι Sex Pistols και οι Pop Group. H μητέρα της τραγουδίστριας τους, Ari Up, εξάλλου, είναι σύζυγος του John Lydon για κάτι παραπάνω από 30 χρόνια.
Ακολουθώντας τη διάλυση των Slits, η Ari Up αποτελώντας για μερικά χρόνια μέλος του πειραματικού σχήματος των New Age Steppers, αποφάσισε να φύγει από την Αγγλία, για να περάσει το μεγαλύτερο διάστημα της δεκαετίας του ’80 κατά δήλωσή της «γυμνή στη ζούγκλα του Μπελίζε». Στη δεκαετία του ’90, εγκαταστάθηκε στην Τζαμάικα, όπου απέκτησε τη φήμη της ιδιόρρυθμης λευκής dancehall τραγουδίστριας-χορεύτριας, γνωστής με το προσωνύμιο Maddusa, με εμφανίσεις ακόμη και στην τοπική τηλεόραση, μιλώντας και τραγουδώντας με την περίεργη βαριά γερμανο-τζαμαϊκανική της προφορά.
Η ανασύσταση των Slits μετρά ήδη πέντε χρόνια – μπορεί να είναι δύσκολο να μεταφέρουν την ατμόσφαιρα της κλασικής εποχή του πανκ στο σήμερα, ωστόσο η συναυλία τους στην Αθήνα την ερχόμενη Τρίτη είναι μια εξαιρετικά δελεαστική πρόταση (προσωπικά πάντως, δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι θα μπορέσω να είμαι παρών).
«Η jazz-rap ήταν μια απόπειρα ανάμιξης της αφροαμερικανικής μουσικής του παρελθόντος με την κυρίαρχη μορφή του παρόντος, ταυτόχρονα φόρος τιμής αλλά και αναζωογόνηση της jazz, όσο και διεύρυνση των οριζόντων της rap. Ενώ οι ρυθμοί της jazz-rap βασίζονταν αποκλειστικά στο hip-hop, τα samples και η ηχητική δομή της προέρχονταν κυρίως από την cool jazz, τη soul-jazz και το hard bop. Η μορφή της ήταν πιο χαλαρή και εγκεφαλική από άλλα είδη του hip-hop, με πολλούς από τους καλλιτέχνες να εκφράζουν την αφροκεντρική πολιτική τους ταυτότητα, συμπληρώνοντας έτσι την ιστορική συνείδηση του συγκεκριμένου είδους. Δεδομένης της διανοητικής της κλίσης, δεν αποτέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι η jazz-rap δεν έγινε ποτέ μουσική των δρόμων, άλλωστε δεν υπήρξε ποτέ πρόθεση για κάτι τέτοιο. Η jazz-rap εμφανίστηκε ως μια πιο θετική εναλλακτική απέναντι στο hardcore/gangsta κίνημα που αναδείχτηκε ως το κυρίαρχο mainstream rap είδος στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και αφορούσε περισσότερο τη διάδοση του hip-hop σε ακροατές που δεν ήταν σε θέση να καλοδεχτούν την αυξανόμενη επιθετικότητα της inner-city εκδοχής του ή να ταυτιστούν με αυτή.»(All Music Guide)
Στους σημαντικότερους εκπροσώπους του είδους ανήκουν τα γκρουπ της κολεκτίβας των Native Tongues, ονόματα όπως οι Tribe Called Quest, οι De La Soul και οι Jungle Brothers. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και συγκροτήματα όπως οι Digable Planets, οι Us3 και οι Gang Starr. Χρησιμοποιώντας φράσεις από παλιά τζαζ κομμάτια πάνω σε νέες ρυθμικές λούπες, έχτισαν ένα προσωπικό ύφος που επανανοηματοδότησε το "cool" της αρχέτυπης τζαζ στην εικόνα του σύγχρονου, σκεπτόμενου rapper.
Βασικό μέλος των τελευταίων υπήρξε ο Guru˙ κατά κόσμον Keith Elam, το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του οποίου αποτελούσε ταυτόχρονα και ακρωνύμιο: Gifted Unlimited Rhymes Universal. Στην πρώτη του σόλο απόπειρα το 1993 με τη μορφή του rap-jazz εγχειρήματος των Guru's Jazzmatazz, αντί να βασιστεί σε samples, αποφάσισε να συνεργαστεί με τζαζίστες, όπως ο Donald Byrd, ο Lonnie Liston Smith, ο Roy Ayers, ο Branford Marsalis κι ο Ronny Jordan, στη δημιουργία της μουσικής για τις ρίμες του και τα συνοδευτικά γυναικεία φωνητικά. Μόλις κυκλοφόρησε, ο δίσκος απέσπασε εξαιρετικά ευνοϊκές κριτικές, αποκτώντας ιδιαίτερη φήμη και κατακτώντας σταδιακά μια θέση στις περισσότερες λίστες για τις καλύτερες στιγμές της ραπ διαχρονικά. Μέσα στα επόμενα χρόνια κυκλοφόρησαν τρία sequel (το 1995, το 2000 και το 2007), όπου τα τζαζ στοιχεία έφθιναν προοδευτικά, δίνοντας περισσότερο βάρος σε μια πιο soul/R&B κατεύθυνση.
Με αφορμή τον πρόσφατο θάνατο του Guru από καρκίνο στις 19 Απριλίου (σε ηλικία 49 ετών), ακολουθεί ένα podcast με αποσπάσματα από τους 4 δίσκους της σειράς Jazzmatazz.
1. When You're Near (ft. N'Dea Davenport) 2. Le Bien, Le Mal (ft. MC Solaar) 3. No Time To Play (ft. DC Lee) 4. Medicine (ft. Ini Kamoze & True Masters) 5. Respect the Architect (ft. Bahamadia) 6. Keep Your Worries (ft. Angie Stone) 7. Plenty (ft. Erykah Badu) 8. State Of Clarity (ft. Common) 9. Stand Up (ft. Damian Marley) 10. This Is Art
Δασκάλα σε ιδιωτικό σχολείο, όπου φοιτούν γόνοι πλούσιων οικογενειών, ζητάει από τους μαθητές της να γράψουν έκθεση με θέμα: «Μια φτωχή οικογένεια». Ένας μαθητής έγραψε:
«Ήταν μια φορά μια οικογένεια πολύ φτωχή. Ο μπαμπάς φτωχός, η μαμά φτωχή, τα παιδιά φτωχά, οι υπηρέτες φτωχοί, ο μάγειρας φτωχός, ο κηπουρός φτωχός, ο σοφέρ φτωχός. Όλοι φτωχοί».
------------------------------
Όταν ο μαθητής μεγάλωσε, αποφάσισε να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία και σταδιακά –με τη βοήθεια και των γνωριμιών του– απέκτησε στήλη σε εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας. Σε άρθρο του με τίτλο «Μια σοσιαλιστική κυβέρνηση» γράφει:
«Πολλοί μπορεί να διατυπώνουν τις διαφωνίες τους, αλλά δε θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξουμε ότι σήμερα διαθέτουμε μια κυβέρνηση πραγματικά σοσιαλιστική, όχι με την παρωχημένη, ιδεοληπτική έννοια του όρου αλλά με μια σύγχρονη αντιδογματική αντίληψη. Ο Πρωθυπουργός μας, επιφανής ηγέτης της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, με την εμπειρία που απέκτησε κατά τη διαχείριση της πρόσφατης κρίσης, δηλώνει πλέον ανοιχτά πιο σοσιαλιστής από ποτέ. Η συγκυρία και τα συσσωρευμένα λάθη ετών –για τα οποία ευθύνη έχουμε όλοι μας– τον έφεραν στην ανάγκη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που όμως έχει αλλάξει χαρακτήρα, διδάχτηκε από τις κακοτοπιές του παρελθόντος και με γενικό διευθυντή τον γάλλο σοσιαλιστή Ντομινίκ Στρος-Καν βοηθάει πραγματικά πλέον τις χώρες να ορθοποδήσουν. Η κυβέρνηση εφαρμόζει ένα σκληρό αλλά αναγκαίο Πρόγραμμα Σταθερότητας, που μπορεί να θεωρηθεί ότι βρίσκεται έξω από τη σοσιαλιστική ιδεολογία της, αλλά ας μην ξεχνάμε και την εκτίμηση του Μπερλινγκουέρ ότι η επιβολή λιτότητας είναι ενίοτε μια αυθεντικά σοσιαλιστική πολιτική. Δεν έχει νόημα να μεμψιμοιρούμε. Αν το πάρουμε απόφαση και δουλέψουμε σκληρά όλοι μαζί, η χώρα μας θα βγει από την κρίση. Είναι εξάλλου μια χώρα μέλος ισχυρών οργανισμών, όπως η ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την πρωτοφανή δημιουργία και ενεργοποίηση του Μηχανισμού Στήριξης επιβεβαίωσε το γεγονός ότι αποτελεί έναν οργανισμό συνεργασίας και αλληλεγγύης, ενώ το ΝΑΤΟ, μετά την εκλογή του αριστερού (χαρακτηριζόμενου μάλιστα από πολλούς ως σοσιαλιστή) Μπαράκ Ομπάμα στη θέση του Προέδρου των ΗΠΑ, άλλαξε ρότα και κινείται με σωφροσύνη και υπευθυνότητα μακριά από παλιές απερισκεψίες».
Με αφορμή τα 30 χρόνια από τη δημιουργία της On-U Sound (αυτό ήταν το πρώτο της single, κυκλοφορημένο το 1980), ένα mixtape με παραγωγές, αλλά και ορισμένα remix δια χειρός Adrian Sherwood, που διατρέχουν τις τρεις δεκαετίες δραστηριοποίησης του label.
